Lumen (lm) geeft aan hoeveel licht een lamp in totaal uitstraalt. Hoe hoger het aantal lumen, hoe meer licht er uit de lamp komt. Een werklamp van 3.500 lumen geeft dus meer licht dan eentje van 2.000 lumen.

Lumen is het getal waar je in de praktijk het meest aan hebt als je lampen met elkaar vergelijkt. Het zegt namelijk iets over de lamp zelf, los van waar je hem ophangt.

Lux geeft aan hoeveel licht er daadwerkelijk op een bepaald oppervlak valt, bijvoorbeeld op de grond achter je trekker of op het werkblad in de schuur. Lux hangt af van twee dingen: hoeveel lumen de lamp geeft én hoe ver en onder welke hoek het licht moet reizen.

Dezelfde lamp levert dus meer lux vlak bij de grond dan hoog op de cabine. Daarom kijken we bij een lichtplan voor een hal of stal naar lux: het gaat erom hoeveel licht er op de werkvloer terechtkomt.

Watt (W) zegt iets over het stroomverbruik, niet over de lichtopbrengst. Vroeger, bij gloeilampen en halogeen, was meer watt ook meer licht. Bij LED gaat die vlieger niet meer op. Een zuinige LED van 50 watt kan zomaar meer licht geven dan een oude halogeenlamp van 100 watt.

Let bij LED dus niet op watt om te bepalen hoe fel een lamp is, maar op lumen. Watt is wel handig om te weten voor je bekabeling en je accu.

LM/Watt (lumen per watt) is de officiële term voor hoe efficiënt een lamp licht maakt: hoeveel lumen je krijgt per watt die de lamp verbruikt. Bij een goede LED-werklamp levert 1 watt ongeveer 100 lumen. In de praktijk mag je daar iets van afwijken: rond de 80 LM/Watt is nog prima, en een echt goede lamp kan richting de 160 LM/Watt gaan.

Dit getal is ook je beste hulpmiddel om nep-advertenties te herkennen. Een opbrengst van bijvoorbeeld 400 LM/Watt is theoretisch mogelijk, maar haal je in de praktijk niet. Kom je zulke getallen tegen, wees dan kritisch.

Let daarbij op het verschil tussen theoretische lumen en effectieve (gemeten) lumen. Veel fabrikanten en verkopers adverteerden met de theoretische lumen: de waarde die de losse LED-chips op papier zouden kunnen halen. In de praktijk vallen de gemeten lumen, wat de complete lamp echt op de grond brengt, vaak flink tegen. Een eerlijke leverancier vermeldt daarom de gemeten lumen.

Twijfel je? Gebruik deze simpele richtlijn:

• Werklamp op een trekker of machine? → kijk naar het aantal lumen en de stralingshoek
• Veel licht ver vooruit nodig (rijden, ploegen)? → kies een smalle bundel (spot)
• Breed werkveld dichtbij verlichten (laden, koppelen)? → kies een brede bundel (flood)
• Verlichting voor een hal of stal? → kijk naar lux op de werkvloer, niet naar lumen alleen
• Lampen vergelijken tussen aanbieders? → reken even door naar LM/Watt (lumen gedeeld door watt) en check of het om gemeten lumen gaat

Praktijkvoorbeeld: Een werklamp achter op de cabine die het hele werktuig moet verlichten tijdens het hakselen, heeft baat bij veel lumen en een brede bundel. Wil je juist ver vooruit zien op de weg of op het land, dan is een smalle bundel met dezelfde lumen een betere keuze.

“Meer watt is meer licht”

Bij LED niet. Watt is verbruik, lumen is licht. Vergelijk lampen op lumen.

“Hoe meer lumen, hoe beter”

Niet per se. Een lamp met veel lumen maar de verkeerde bundel verlicht alsnog niet de plek waar jij hem nodig hebt. De stralingshoek telt net zo goed.

“Hoe hoger de lumen op de verpakking, hoe beter de lamp”

Niet altijd. Let op of het om theoretische of om gemeten (effectieve) lumen gaat. Een reële LED zit rond de 80 tot 160 LM/Watt; kom je claims tegen van bijvoorbeeld 400 LM/Watt, dan klopt dat in de praktijk niet.